Logohead ΤΣΟΜΠΑΝΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ • DDS MSc 
 Χειρ.  Οδοντίατρος • Ενδοδοντολόγος
Επιμελητής Οδοντ. Τομέα 424 ΓΣΝΕ

Εγνατία 65 • 4ος Όροφος

Θεσσαλονίκη

 

Ενδοδοντική θεραπεία (εκλαϊκευμένα απονεύρωση) είναι η θεραπευτική διαδικασία που αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των παθήσεων του πολφού και των περιακρορριζικών ιστών. Αποτελεί την μοναδική λύση που προλαμβάνει την απώλεια δοντιού.

Στο εσωτερικό του δοντιού βρίσκεται ο πολφός, που αποτελείται από συνδετικό ιστό, αγγεία, λεμφαγγεία και νευρικές ίνες. Εκτείνεται από τη μύλη του δοντιού ως το άκρο της ρίζας και επικοινωνεί με τους ιστούς που περιβάλλουν τη ρίζα, δηλαδή τα μαλακά μόρια και το οστό της γνάθου.
Ο πολφός διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο κατά την διάπλαση και ανάπτυξη των δοντιών. Στα μόνιμα δόντια έχει περιορισμένη χρησιμότητα και περιορισμένη άμυνα απέναντι στα βλαπτικά ερεθίσματα των δοντιών. Έτσι πολύ συχνά η βλαπτική επίδραση των μικροβίων του στόματος και των τραυματισμών των δοντιών καταλήγει στην ανάπτυξη μη αναστρέψιμης φλεγμονής του πολφού (πολφίτιδα).
Η πολφίτιδα, που συνοδεύεται συνήθως από οξύ, διάχυτο, αντανακλαστικό και συνεχή πόνο, αν αφεθεί χωρίς θεραπεία καταλήγει σε επέκταση και μόλυνση των ιστών έξω από το ακρορρίζιο (ακρορριζική περιοδοντίτιδα), με πιο συχνή επιπλοκή τη δημιουργία οδοντοφατνιακού αποστήματος. Η μόνη θεραπεία που μπορεί να αντιμετωπίσει την πολφίτιδα ή την ακρορριζική περιοδοντίτιδα, να προλάβει ή/και να αντιμετωπίσει το απόστημα είναι η ενδοδοντική θεραπεία.

Η ενδοδοντική θεραπεία είναι απαραίτητη όταν ο πολφός έχει υποστεί μη αντιστρεπτές βλάβες, δηλαδή σοβαρού βαθμού φλεγμονή ή νέκρωση.
Η φλεγμονή ή η νέκρωση μπορεί να οφείλονται σε πολλές αιτίες όπως βαθιά τερηδόνα, επαναλαμβανόμενες οδοντιατρικές εργασίες στο ίδιο δόντι, επίδραση των υλικών αποκατάστασης, κακότεχνες προσθετικές αποκαταστάσεις, υπέρμετρη προπαρασκευή του δοντιού για την τοποθέτηση στεφάνης, κάταγμα ή τραύμα.

Συμπτώματα που συνήθως υποδεικνύουν την ανάγκη για ενδοδοντική θεραπεία είναι:
- παρατεταμένη ευαισθησία σε ζεστά ή κρύα ερεθίσματα
- αυτόματος συνεχής πόνος που απαιτεί τη λήψη αναλγητικών φαρμάκων
- οίδημα
- ευαισθησία στη ψηλάφηση
- πόνος κατά τη μάσηση
- συρίγγιο
- δυσχρωμία/αποχρωματισμός του δοντιού
Σε κάποιες περιπτώσεις δεν υπάρχει κανένα σύμπτωμα και η αναγκαιότητα για ενδοδοντική θεραπεία διαπιστώνεται σε τυχαίο ακτινογραφικό έλεγχο.

Όλοι οι οδοντίατροι στο στάδιο των προπτυχιακών τους σπουδών αποκτούν τις βασικές γνώσεις που απαιτούνται για την πραγματοποίηση της ενδοδοντικής θεραπείας.
Ωστόσο, αρκετά περιστατικά χρειάζονται τις εξειδικευμένες γνώσεις, τις τεχνικές δεξιότητες και τον ειδικό τεχνολογικό εξοπλισμό που διαθέτει ο Ενδοδοντολόγος για να αντιμετωπισθούν με επιτυχία.

Ο Ενδοδοντολόγος αφαιρεί τον πολφό που φλεγμαίνει και είναι μολυσμένος, καθαρίζει επιμελημένα και μορφοποιεί το εσωτερικό του συστήματος των ριζικών σωλήνων και το εμφράσει με ένα σταθερό αδρανές βιοσυμβατό υλικό.

Μετά την ολοκλήρωση της ενδοδοντικής θεραπείας από τον ενδοδοντολόγο πραγματοποιείται από τον οδοντίατρο η εξωτερική (μυλική) αποκατάσταση. Η αποκατάσταση μπορεί να περιλαμβάνει την τοποθέτηση στεφάνης ολικής κάλυψης (θήκη) ή ένθετης έμφραξης, την έμφραξη(σφράγισμα) ή οποιαδήποτε άλλη αποκατάσταση που κρίνει ο οδοντίατρος ότι προστατεύει και αποκαθιστά την οδοντική ουσία που έχει απομείνει. Μετά την αποκατάσταση το ενδοδοντικά θεραπευμένο δόντι συνεχίζει να λειτουργεί όπως όλα τα άλλα δόντια στο φραγμό.

Αρχικά λαμβάνεται το ιατρικό ιστορικό του ασθενή, το ιστορικό του οδοντιατρικού προβλήματος, γίνεται η κλινική εξέταση και οι απαραίτητες ακτινογραφίες, προκειμένου να τεθεί η διάγνωση της πάθησης.
Στη συνέχεια πραγματοποιείται τοπική αναισθησία, απομονώνεται το υπαίτιο δόντι με την χρήση ενός μικρού προστατευτικού ελαστικού (απομονωτήρας), διανοίγεται κοιλότητα πρόσβασης στον πολφό και στο σύστημα ριζικών σωλήνων του δοντιού, και αφαιρείται ο πολφός.
Ακολούθως διαμορφώνεται και απολυμαίνεται το σύστημα των ριζικών σωλήνων με την χρήση κατάλληλων χειροκίνητων και μηχανοκίνητων μικροεργαλείων, αλλά και ειδικών χημικών διαλυμάτων.
Μερικές φορές στην ίδια συνεδρία, ή συνηθέστερα σε δεύτερη συνεδρία, γίνεται ή τελική έμφραξη του συστήματος ριζικών σωλήνων. Στις περιπτώσεις που η θεραπεία δεν ολοκληρώνεται σε μία επίσκεψη τοποθετείται στο εσωτερικό κατάλληλη αντιμικροβιακή ουσία. Στο τέλος κάθε συνεδρίας το δόντι εμφράσεται προσωρινά.
Μετά το πέρας της ενδοδοντικής θεραπείας ο ασθενής επιστρέφει στον οδοντίατρο που τον παρακολουθεί για την εξωτερική αποκατάσταση. Ο ασθενής επανακαλείται σε 6-12 μήνες και 2 χρόνια μετά τη θεραπεία για τον επανέλεγχο του αποτελέσματος της θεραπείας, που γίνεται με κλινική εξέταση και ακτινογραφία.

Η ενδοδοντική θεραπεία γίνεται ανώδυνα για τον ασθενή με απόλυτο έλεγχο του πόνου, καθώς χορηγείται η κατάλληλη τοπική αναισθησία.

Συνήθως η μετεπεμβατική πορεία είναι χωρίς ιδιαίτερα συμπτώματα για τον ασθενή. Μπορεί να παρουσιασθεί ήπια ευαισθησία που αυξάνει κατά τη μάσηση και που αντιμετωπίζεται, αν κριθεί απαραίτητο, με αντιφλεγμονώδη ή αναλγητικά φάρμακα.

Σε ορισμένες βέβαια περιπτώσεις (ποσοστό μικρότερο του 5%), υπάρχει η πιθανότητα εμφάνισης έντονων κλινικών σημείων και συμπτωμάτων (πόνος ή και πρήξιμο) μεταξύ των επισκέψεων. Αυτό οφείλεται σε μία έντονα παθογόνο δράση κάποιων μικροβίων του συστήματος των ριζικών σωλήνων, λόγω της διαταραχής της ισορροπίας που προκαλείται με τις διαδικασίες της ενδοδοντικής θεραπείας. Παρά το γεγονός ότι η συγκεκριμένη κατάσταση συνοδεύεται από έντονη συμπτωματολογία δε θα πρέπει να προκαλεί ανησυχία στον ασθενή, αφού μπορεί να αντιμετωπισθεί αποτελεσματικά από τον ενδοδοντολόγο και δεν επηρεάζει το αποτέλεσμα της θεραπείας.

Ο αριθμός των επισκέψεων εξαρτάται κυρίως από την αρχική πάθηση του δοντιού και λιγότερο από τις τεχνικές δυσκολίες της κάθε περίπτωσης.
Τις περισσότερες φορές η ενδοδοντική θεραπεία ολοκληρώνεται σε 2 επισκέψεις, προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η δράση του αντισηπτικού πρωτοκόλλου που εφαρμόζεται. Σε κάποιες περιπτώσεις η ενδοδοντική θεραπεία μπορεί να ολοκληρωθεί σε μία επίσκεψη.
Λιγότερο συχνά, σε ορισμένα περιστατικά (πχ δόντια με αδιάπλαστο ακρορρίζιο) χρειάζεται να εφαρμοσθούν πρωτόκολλα εργασίας που απαιτούν περισσότερες επισκέψεις.